DramaiDramai Pro al

Ezber

Replik nasıl ezberlenir? Oyuncuların kullandığı yöntemler

Dramai · Güncelleme:

Replik, kelime kelime tekrar edilerek değil, önce anlaşılarak ezberlenir. Sık kullanılan bir sıra şöyle: sahneyi anla, metni küçük parçalara böl, her parçayı yüksek sesle çalış, karşı repliği ipucu olarak kullan, sonra metni kapatıp dene. Ezber bir gecede değil, birkaç güne yayılan kısa tekrarlarla oturur.

Aşağıdaki yöntemlerin hepsini birden kullanman gerekmez. Birkaçını dene, sana uyanları alışkanlığa çevir.

1. Önce sahneyi anla

Ne dediğini bilmediğin cümleyi ezberlemek, yabancı dilde bir şiiri ezberlemek gibidir: olur, ama ilk heyecanda dağılır. Metne başlamadan önce üç soruya cevap ver:

  • Karakterim bu sahnede karşısındakinden ne istiyor?
  • Onu ne engelliyor?
  • Sahnenin sonunda ne değişmiş oluyor?

Cevapları bildiğinde her replik bir amaca bağlanır. Unuttuğun yerde kelimeyi değil düşünceyi hatırlarsın; kelime çoğu zaman arkasından gelir. Bu okumanın nasıl yapıldığını sahne analizi yazısında anlattık.

2. Metni parçalara böl

Uzun bir sahneyi baştan sona tekrar etmek verimsizdir: başı çok iyi, sonu hiç bilinmez. Bunun yerine sahneyi düşüncenin değiştiği yerlerden böl. Bir parça genellikle birkaç replikten oluşur ve tek bir niyeti taşır: ikna etmek, geçiştirmek, suçlamak, özür dilemek.

Her parçaya kısa bir ad ver (“bileti buluyor”, “konuyu değiştiriyor”). Sahnenin iskeleti bu adların sırasıdır. İskeleti ezbere bildiğinde nerede olduğunu kaybetmezsin.

3. Yüksek sesle çalış

İçinden okumak ile söylemek aynı şey değildir. Replik ağızda ve nefeste öğrenilir: nerede nefes aldığın, hangi kelimenin dile dolandığı ancak sesli çalışınca ortaya çıkar.

  • İlk okumalarda acele etme; anlamı kur.
  • Sonra konuşma hızına çık.
  • Takıldığın kelimeyi tek başına birkaç kez söyle, sonra cümlenin içine geri koy.

Dikkat: her tekrarda aynı vurguyu, aynı melodiyi kullanırsan repliği o melodiyle birlikte ezberlersin ve sahnede değiştiremezsin. Ezber aşamasında düz ve sade söyle; yorumu provada bul.

4. Karşı repliği ipucu yap

Repliğin, karşındakinin söylediğine cevaptır. Bu yüzden kendi repliklerini alt alta ezberlemek yerine her repliği ondan önceki cümleye bağla. Karşı repliğin son birkaç kelimesi senin için işaret olur: onu duyduğunda sıranın geldiğini ve ne diyeceğini bilirsin.

Bunun için karşı repliklerin sesli okunması gerekir. Seçenekler:

  • Biri metni sana okur.
  • Karşı replikleri telefonuna kaydeder, kendi repliklerin için boşluk bırakırsın.
  • Karşı replikleri sesli okuyan bir uygulama kullanırsın.

5. Elini ve bedenini kullan

  • Elle yaz. Repliklerini bir kez kâğıda yazmak, onlara yavaş ve dikkatle bakmanın yoludur. Yazarken unuttuğun yer, sahnede unutacağın yerdir.
  • İlk harf yöntemi. Her kelimenin yalnız ilk harfini yaz: “Kalırsam hiçbir şey değişmeyecek” yerine “K h ş d”. Bu kâğıda bakarak söylemek, metne bakmak ile ezberden söylemek arasında bir basamaktır.
  • Yürüyerek çalış. Birçok oyuncu repliği hareket hâlinde daha kolay tutar. Parça değişince yön değiştir; iskelet bedene de yerleşir.

6. Metni kapat ve dene

Metne bakarken “biliyorum” hissi yanıltıcıdır. Gerçek sınama metin kapalıyken yapılır.

  • Kâğıdı bir kartla ört, repliği söyle, sonra kartı kaydırıp kontrol et.
  • Takıldığında hemen bakma; birkaç saniye düşünceyi hatırlamaya çalış. Hatırlamaya çalışmak, tekrar okumaktan daha kalıcı bir çalışmadır.
  • Hâlâ gelmiyorsa yalnız ilk kelimeye bak, gerisini kendin getir.
  • Yanlış söylediğin yerleri işaretle. Bir sonraki turda yalnız onlara dön.

7. Günlere yay

Tek bir uzun çalışma yerine kısa çalışmaları günlere yaymak, oyuncuların en sık önerdiği alışkanlıktır. Akşam çalıştığın sahneyi ertesi sabah metne bakmadan bir kez dene; nereleri unuttuğunu o zaman görürsün. Sınav ya da çekim gününe geriye doğru sayarak küçük bir plan yap: ilk günler anlama ve okuma, orta günler parça parça ezber, son günler metinsiz prova.

Uzun konuşmalar ve tiratlar için

Karşı repliğin olmadığı uzun bir konuşmada ipucunu kendi metninin içinde ararsın. Konuşmayı birimlere böl ve her birimin son cümlesini bir sonrakinin ilk cümlesine bağlayan düşünceyi bul: “bunu söyledim, çünkü şimdi şunu isteyeceğim.” Birimleri sondan başa doğru eklemek de işe yarar: önce son birimi, sonra son ikiyi, sonra son üçü çalış. Böylece konuşmanın sonu, başı kadar sağlam olur. Seçim ve çalışma adımları için tirat nasıl seçilir ve çalışılır yazısına bak.

Sık yapılan hatalar

  • Yalnız kendi repliklerini ezberlemek. Karşı repliği bilmeyen oyuncu, sırasını kaçırır.
  • Hep baştan başlamak. Ortadan ve sondan da başla; zayıf parçaya daha çok zaman ayır.
  • Aşağı yukarı ezber. Anlamı tutturup kelimeyi değiştirmek ezber değildir; yazarın kelimesi çoğu zaman bir nedenle oradadır.
  • Son geceye bırakmak. Yorgun kafayla yapılan uzun tekrar, ertesi gün beklediğin kadar kalmaz.

Ezberin oturduğunu nasıl anlarsın?

Üç işaret var: sahneyi ortasından başlatabiliyorsun; başka bir iş yaparken (yürürken, bulaşık yıkarken) replikler akıyor; biri karşı repliği farklı bir hızda ya da tonda verdiğinde şaşırmıyorsun. Üçü de tamamsa dikkatini artık kelimelere değil, karşındakine verebilirsin. Ezberin amacı da budur.