Konservatuvar
Konservatuvar tiyatro sınavı: ne istenir, nasıl hazırlanılır?
Konservatuvar tiyatro sınavına hazırlanmanın ilk adımı, başvuracağın okulun o yıla ait özel yetenek sınavı kılavuzunu okumaktır; çünkü sınavda ne isteneceği okula ve yıla göre değişir. Ardından sırayla metinlerini seçer, onları anlayarak çalışır, sesini ve bedenini hazırlar, doğaçlama ve mülakat için alıştırma yapar ve bütün bunları sınav tarihinden geriye doğru bir plana bağlarsın.
Bu yazı belirli bir okulun koşullarını anlatmaz. Tarih, aşama sayısı, istenen metin sayısı, süre ve başvuru şartları için tek güvenilir kaynak okulun güncel kılavuzudur.
Sınavda genel olarak neler olur?
Okullar arasında fark olsa da tiyatro bölümü sınavlarında sık karşılaşılan başlıklar şunlardır:
- Hazırlanmış metin. Adayın önceden seçip çalıştığı bir ya da birkaç tirat. Bazı okullar farklı türlerde metin isteyebilir.
- Ek hazırlıklar. Bazı kılavuzlarda şiir, öykü, masal okuma ya da şarkı gibi maddeler yer alır.
- Doğaçlama. Jürinin o anda verdiği bir durum üzerine kısa bir çalışma.
- Beden ve ses. Hareket, ritim, duyma ya da ses üzerine alıştırmalar.
- Görüşme. Neden oyunculuk, ne okuyorsun, ne izliyorsun gibi sorular.
Bunların hangisinin, hangi sırayla, kaç aşamada yapılacağını okulun kılavuzu söyler. Birden fazla okula başvuruyorsan her birinin kılavuzunu ayrı oku; aynı metinle hepsine girebileceğini varsayma.
1. Kılavuzu oku ve bir sayfaya indir
Kılavuzu bir kez baştan sona oku, sonra şu soruların cevabını tek bir sayfaya yaz:
- Başvuru ve sınav tarihleri ne?
- Kaç aşama var, her aşamada ne isteniyor?
- Kaç metin, hangi türlerde, en çok kaç dakika?
- Metinlerin basılı kopyası isteniyor mu?
- Kıyafetle ilgili bir kural var mı?
- Başvuru için hangi belgeler ve şartlar gerekiyor?
Bu sayfa hazırlığının sözleşmesidir. Anlamadığın bir madde olursa tahmin yürütme; okulun öğrenci işlerine sor.
2. Metinlerini seç
Metin seçimi hazırlığın yarısıdır. Kısaca:
- Sana yakın bir karakter seç. Yaşı ve dünyası sana uzak olmayan bir karakter, inandırıcı olman için en kısa yoldur.
- Oyunun tamamını oku. Tirat, oyunun içinden bir andır; öncesini bilmeden oynanmaz.
- Zıtlık kur. Birden fazla metin isteniyorsa birbirine benzemeyen iki parça seç: biri hafif biri ağır, biri hızlı biri durgun.
- Süreye uy. Uzun metni kısaltmak, sınavda yarıda kesilmekten iyidir.
Ayrıntısını tirat nasıl seçilir ve çalışılır yazısında anlattık.
3. Geriye doğru plan yap
Sınav tarihini takvime yaz ve geriye doğru böl. Süren ne olursa olsun sıra aynıdır; yalnız her adıma ayırdığın gün sayısı değişir. Aşağıdaki bölüm bir öneridir, eğitmenin varsa onunla birlikte uyarlayın.
- Okuma ve seçim. Oyunları oku, metinlerini kesinleştir. Bu adım uzarsa geri kalan her şey sıkışır; kendine bir son tarih koy.
- Anlama. Her metin için karakterin ne istediğini, onu neyin engellediğini ve metnin nerede döndüğünü çıkar.
- Ezber. Parça parça, yüksek sesle. Yöntemler için: replik nasıl ezberlenir.
- Prova. Metinsiz, ayakta, sınavdaki gibi. Her provada tek bir şeyi düzeltmeye çalış.
- Sınav provası. Son günlerde bütün programı sınav sırasıyla, durmadan, birinin önünde oyna.
Her gün kısa çalışmak, haftada bir gün uzun çalışmaktan daha verimlidir. Günlük çalışmanın içine ses ve beden ısınmasını, metin çalışmasını ve kısa bir okuma ya da izleme saatini koy.
4. Sesini ve bedenini hazırla
Jüri seni duymak ve görmek ister. Her çalışmanın başına on dakikalık bir ısınma koy: boyun, omuz ve çeneyi gevşet, nefesini karnına indir, dudak ve dil için artikülasyon alıştırmaları yap. Metnini odanın en uzak köşesine bağırmadan ulaştırmayı dene.
Beden için düzenli hareket yeterlidir: yürüyüş, esneme, dans, hangi biçimde olursa. Amaç sınav günü bedeninin sana yabancı gelmemesidir.
5. Doğaçlama ve görüşmeye çalış
Doğaçlama ezberlenmez ama alıştırması yapılır. Bir arkadaşından sana basit durumlar vermesini iste (“otobüsü kaçırdın ve telefonun kapalı”) ve her seferinde üç şeye karar ver: neredeyim, ne istiyorum, beni ne engelliyor. Komik olmaya çalışma; durumu ciddiye al.
Görüşme için cevap ezberleme, ama şu sorular üzerine önceden düşün: Neden oyunculuk? Neden bu okul? Son okuduğun oyun neydi, ne düşündün? Seçtiğin metni neden seçtin? Dürüst ve kısa bir cevap, parlak ama ezber bir cevaptan iyidir.
6. Birinin önünde oyna
Tek başına çalışmanın sınırı vardır: kendini dışarıdan göremezsin. Sınavdan önce metinlerini mutlaka birilerinin önünde oyna. Bir eğitmen ya da hazırlık kursu bu noktada en çok işe yarar; yoksa güvendiğin bir öğretmen, bir tiyatro topluluğu ya da dürüst bir arkadaş da olur. Onlardan beğeni değil, tek bir somut not iste: “En çok nerede koptun?”
Kurs şart mı?
Kursa ya da özel derse gitmek zorunlu değildir, ama bir eğitmenin gözü hazırlığın en zor kısmını, yani kendini dışarıdan görmeyi çözer. Gidemiyorsan bu rehberdeki adımları kendi başına izleyebilir, 6. adım için çevrenden yardım isteyebilirsin. Hangi yolu seçersen seç, sonucu belirleyen şey aradaki günlerde ne kadar düzenli çalıştığındır. Son hafta için sınav günü rutini yazısına bak.